Wielu rodziców, którzy przychodzą do gabinetu neurologopedy na konsultację z niemowlakiem lub małym dzieckiem, nie wie, jak przygotować się do takiej wizyty, co należy ze sobą zabrać oraz na co zwrócić uwagę. Oto kilka wskazówek.
1. Dokumenty dziecka i osoba towarzysząca
Ważne, aby mama wraz z dzieckiem udała się na wizytę z osobą towarzyszącą, która jest dziecku dobrze znana i przez nie akceptowana.
Należy zabrać całą dokumentację dziecka od chwili narodzin. Powinna to być książeczka zdrowia, karta szczepień oraz – jeśli są dostępne – opinie ze żłobka lub przedszkola, a także dokumentacja medyczna, szczególnie w przypadku pobytu dziecka w szpitalu lub występowania wad rozwojowych.
2. Wywiad
Warto przygotować się do wywiadu, który neurologopeda przeprowadzi podczas wizyty.
Specjalista zapyta o przebieg ciąży i porodu oraz o leki przyjmowane przez mamę w czasie ciąży i po porodzie. Będzie również interesował się sposobem karmienia dziecka – czy było przystawiane do piersi, czy otrzymywało mleko modyfikowane oraz jak wyglądało karmienie w szpitalu i w pierwszym miesiącu życia.
Pytania mogą dotyczyć m.in.:
- ssania piersi lub smoczka,
- odginania się podczas karmienia,
- płaczu lub zasypiania przy karmieniu,
- bólu odczuwanego przez mamę podczas karmienia,
- krztuszenia się lub dławienia pokarmem.
Neurologopeda zapyta również o rozwój motoryczny dziecka, m.in.:
- kiedy zaczęło leżeć na brzuchu,
- przewracać się na boki,
- pełzać,
- raczkować,
- siadać,
- chodzić,
- czy występowała asymetria.
Terapeuta będzie pytał także o sen dziecka:
- czy pochrapuje,
- gdzie podczas snu znajduje się język,
- jaką pozycję do spania preferuje.
Poruszony zostanie również temat diety:
- jak często dziecko je,
- co je,
- kiedy rozpoczęto rozszerzanie diety,
- czy pije z bidonu lub otwartego kubka,
- czy próbuje samodzielnie jeść,
- jak obecnie wygląda karmienie w domu,
- czy występuje wybiórczość pokarmowa.
W przypadku starszych dzieci neurologopeda zapyta także o rozwój mowy:
- kiedy dziecko zaczęło głużyć,
- gaworzyć,
- wypowiadać pierwsze słowa,
- jak obecnie wygląda jego mowa,
- w jaki sposób komunikuje swoje potrzeby.
Terapeuta dopyta również o plan dnia dziecka, sposób spędzania czasu z rodzicami oraz ewentualne niepokojące zachowania zauważone przez rodziców. Może także zapytać o występowanie wad genetycznych w rodzinie.
Specjalista będzie również zainteresowany tym, czy rodzice zauważyli u dziecka nadwrażliwość na:
- dźwięki,
- dotyk,
- różne faktury materiałów,
- wodę,
- piasek i inne bodźce.
Często poradnie przesyłają rodzicom wcześniej krótki formularz wywiadu do wypełnienia i odesłania przed wizytą.
3. Filmiki z życia dziecka
Pomocne mogą okazać się krótkie filmiki nagrane przez rodziców podczas codziennych aktywności dziecka, takich jak:
- jedzenie,
- picie,
- zabawa,
- komunikacja i mowa.
4. Przygotowanie dziecka
Na wizytę warto zabrać:
- niezbędne akcesoria do pielęgnacji,
- pieluszkę tetrową,
- butelkę i smoczek,
- mleko (jeśli dziecko jest karmione butelką),
- przekąskę, np. jabłko, chrupka, ciastko, skórkę chleba lub inną twardą przekąskę (jeśli dziecko już je),
- smoczek do zasypiania (jeśli z niego korzysta),
- ulubioną zabawkę,
- kocyk,
- ubranie na przebranie.
Dobrze, aby dziecko nie było tuż po obfitym posiłku – dzięki temu będzie mogło zaprezentować sposób jedzenia podczas wizyty.
Najlepiej również zaplanować wizytę tak, aby dziecko nie spało. Po nagłym przebudzeniu może być rozdrażnione i nie będzie w stanie w pełni zaprezentować swoich naturalnych zachowań.
5. Obserwacja dziecka
Neurologopeda często prosi osobę towarzyszącą o wspólną zabawę z dzieckiem. W tym czasie, rozmawiając z rodzicem, dyskretnie obserwuje zachowanie małego pacjenta, jego reakcje oraz sposób komunikowania się.
Taka obserwacja pozwala terapeucie lepiej ocenić aktualny rozwój psychoruchowy dziecka.
6. Badanie dziecka
W przypadku niemowląt neurologopeda:
- sprawdzi odruchy niemowlęce,
- obejrzy proces karmienia piersią,
- oceni sposób postępowania rodzica podczas karmienia i po jego zakończeniu.
Następnie oceni:
- pozycję spoczynkową języka,
- budowę jamy ustnej i aparatu mowy,
- wędzidełko podjęzykowe,
- napięcie mięśniowe w obrębie aparatu mowy,
- budowę twarzoczaszki.
U starszych dzieci dodatkowo oceni:
- rozwój mowy,
- słownik bierny i czynny,
- sposób komunikowania swoich potrzeb,
- kontakt z otoczeniem,
- podstawowe funkcje poznawcze,
- artykulację głosek,
- sprawność narządów mowy,
- słuch fonemowy.
Na podstawie badania neurologopeda określi, czy rozwój dziecka przebiega prawidłowo oraz czy zauważa ewentualne nieprawidłowości.
Jeżeli rodzice będą chcieli dokładniej określić poziom rozwoju starszego dziecka, specjalista może zaproponować wykonanie dodatkowych testów podczas kolejnej wizyty.
7. Zalecenia i wskazówki
Na zakończenie wizyty neurologopeda podsumuje przeprowadzone badanie, omówi zgłaszany problem oraz przedstawi zalecenia i możliwe kierunki dalszego postępowania.
Podzieli się również swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi ogólnego rozwoju dziecka, a w razie potrzeby zaleci konsultację z innymi specjalistami.
Aneta Gotówko
logopeda