Masaż w zaburzeniach integracji sensorycznej

Według teorii integracji sensorycznej informacje, które płyną z receptorów przedsionkowych, proprioceptywnych i dotykowych mają kluczowe znaczenie dla rozwoju dziecka. Do prawidłowej pracy mózgu potrzeba stymulacji ze wszystkich narządów zmysłów. Układ nerwowy informacje ze świata zewnętrznego odbiera przez:

  • Dotyk
  • Węch
  • Smak
  • Wzrok
  • Słuch
  • Układ proprioceptywny
  • Układ przedsionkowy

Najbardziej wrażliwym sensorem jaki posiadamy jest dotyk. Jest on zmysłem pierwotnym, który lokalizuje się na całej powierzchni ludzkiego ciała. Układ propriocepcji, czasem nazywany czuciem głębokim ma również wielkie znaczenie. Powiązany z układem mięśniowo-szkieletowym, dostarcza informacje na temat położenia ciała w przestrzeni oraz ustawienia poszczególnych segmentów względem siebie. Reakcja na bodźce u dzieci może być bardzo różna. U dzieci, które mają zaburzenia czucia powinno stosować się zróżnicowane formy dotyku, ponieważ poszukuje ono potrzebnych mu wrażeń sensorycznych z powodu niedostatecznej ilości otrzymywanych bodźców. Są to autostymulacje, stereotypowe zachowania oraz zaburzenia ruchowe. Brak zdolności precyzyjnego rozróżniania lokalizacji i rozległości bodźca dotyku, bądź jego identyfikacji w czasie to właśnie objawy nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu dotyku. Dziecko, więc nie potrafi określić gdzie zostało dotknięte i ma trudności z rozróżnieniem cech przedmiotu bez udziału wzroku. W efekcie występują zaburzenia motoryki dużej i małej, niedostateczna świadomość ciała oraz orientacji w przestrzeni, co przekłada się na procesy uczenia się.

Korzyści z masażu

Masaż stymuluje autonomiczny układ nerwowy, pomagając w regulacji takich procesów życiowych jak oddychanie, krążenie krwi, trawienie itd. Moduluje reakcję na stres i na inne rodzaje zagrożenia oraz reakcję przetrwania. W związku z tym reguluje także reakcję źrenic, zmniejszając nadwrażliwość na światło.


Przykładowy masaż kręgosłupa dwoma palcami

Potrzebny opiekun, który potrafi dopasować siłę nacisku w obu palcach ręki. Paznokcie powinny być krótkie.

  1. Ćwiczenie powinno wykonywać się, kiedy dziecko leży na brzuchu na wygodnym podłożu, ale można czerpać z niego korzyści także w pozycji stojącej lub siedzącej.
  2. Opiekun powoli kładzie palce wskazujący i środkowy jednej ręki po obu stronach kręgosłupa na wysokości, gdzie szyja łączy się z ramionami.
  3. Z siłą, która jest dla dziecka odpowiednia, opiekun powoli ciągnie palce po obu stronach kręgosłupa w dół, do miejsca wyżej talii.
  4. Następnie opiekun odwraca rękę (lub zgina palce), by móc poprowadzić palce wzdłuż kręgosłupa do góry szyi.
  5. Opiekun powtarza ten masaż jeszcze dwa lub więcej razy, jeśli dziecko tego chce.

Wskazówka

To ćwiczenie można wykonywać przez bluzkę lub sweter, o ile da się utrzymać materiał naprężony, by nie zakłócał płynności ruchu.

Warianty

Początkowo opiekun może robić masaż na lalce lub komuś z rodziny, dopóki dziecko nie oswoi się z nim i jeszcze go nie akceptuje. Niektóre dzieci preferują wykonywanie masażu tylko w dół. Ponieważ celem tego ćwiczenia jest wyciszenie przestymulowanych układów, masaż kręgosłupa dwoma palcami powinien być wykonywany w taki sposób, aby był jak najbardziej komfortowy dla odbiorcy.

Podsumowanie

Masaż sesnoryczny stosowany regularnie przynosi ogromne efekty. Głęboki ucisk stymuluje wzrost poziomu serotoniny i innych neuroprzekaźników, wycisza ośrodkowy układ nerwowy. Odpowiedni poziom neuroprzekaźników zmniejsza aktywność ruchową oraz hamuje pobudzenie systemu nerwowego, poprawiając koncentrację oraz uwagę. To tylko jeden z wariantów, który można samodzielnie wykonywać w domu. Zapytaj terapety jak bezpiecznie pomóc swojemu dziecku.

Karolina Kalka
fizjoterapeuta, terapeuta integracji sensorycznej